Przejdź do głównej treści Przejdź do wyszukiwarki
Biblioteka Wielokulturowa

Żonkile pamięci 2020 r.

Utworzono dnia 17.04.2020
Czcionka:

Mordechaj Anielewicz - urodził się w Wyszkowie w 1919r. , wychował w Warszawie. Ojciec Abram i matka Cyrli prowadzili sklep na Tamce. Uczęszczał do szkół w wykładowym językiem hebrajskim, maturę zdał w 1938 r. W gimnazjum sympatyzował krótko z syjonistycznym i skrajnie prawicowym ugrupowaniem Bejtar, ale w wieku 15 lat wstąpił do lewicowo- syjonistycznej młodzieżowej organizacji ha- Szomer ha- Cair (hebr. Strażnik Młody). Szybko stał się znanym aktywistą tego ruchu. W czasie wojny kontynuował działalność w podziemiu Haszomer Hacair , m.in. prowadził zajęcia z młodzieżą, redagował gazetkę „Neged Hazerem” (hebr. „Pod prąd”. W 1942 r. odwiedził Będzin i Sosnowiec- w tamtejszych gettach organizował grupy samoobrony Żydów. Do Warszawy wrócił we wrześniu 1942 r. - już po wielkiej akcji deportacyjnej. W grudniu 1942 r. Anielewicz został przywódcą Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). 18 stycznia 1943 r. w tzw. akcji styczniowej, dowodził pierwszą zbrojną samoobroną, która na kilka miesięcy wstrzymała niemieckie plany ostatecznej likwidacji getta. W trakcie powstania był głównodowodzącym walczących grup ŻOB. Na początku maja 1943 r. Anielewicz znalazł się w bunkrze przy ul. Miłej. Schroniło się tam 80 żobowców i ponad 100 cywili. 8 maja Niemcy otoczyli schron, zablokowali pięć z sześciu wejść i wpuścili do środka gaz. Najprawdopodobniej większość bojowców popełniła wtedy samobójstwo nie chcąc wpaść w ręce wrogów. Wraz z nimi samobójstwo popełnił Anielewicz. Dla jednych był on uosobieniem charyzmatycznego przywódcy, dla innych człowiekiem nieobliczalnym. Stał się pierwowzorem głównej postaci z pomnika Bohaterów Getta Warszawskiego autorstwa Natana Rappaporta.

Marek Edelman - urodził się w roku 1919 r. lub 1922 r. w Homlu na Białorusi. Wkrótce rodzice Marka Edelmana przenieśli się do Warszawy, gdzie spędził dzieciństwo. W domu mówiono po rosyjsku. Jego rodzice sympatyzowali z żydowską partą socjalistyczną Bund, której celem była walka o Polskę demokratyczną, gwarantującą prawa mniejszościom. Jego matka, Cecylia, była aktywną działaczką kobiecego odłamu tej organizacji- Jidisze Arbeter Froj. Właśnie środowisko tej organizacji w dużej mierze ukształtowało charakter przyszłego powstańca. Już jako dziecko Marek Edelman wstąpił do frakcji dzięcęcej Bundu: Socjalistiszer Kinder- Farband (SKIF- Socjalistyczny Związek Dziecięcy), a później, jako dorosły przystąpił do Bundu. Był współzałożycielem Żydowskiej Organizacji Bojowej. Po śmierci Mordechaja Anielewicza, został ostatnim dowódcą ŻOB w powstaniu w getcie warszawskim. Razem z nieliczną grupą walczących udało mu się przedostać kanałami na „aryjską stronę”. Po wojnie zamieszkał w Łodzi. Ożenił się, skończył studia medyczne. W 1966 r. został zwolniony ze szpitala im. S. Sterlinga, dwa lata później- ze szpitala wojskowego. Z powodów politycznych nie przyjęto jego pracy habilitacyjnej. Był wybitnym kardiologiem. Na początku lat 70. wprowadził w Polsce rewolucyjną metodę schorzeń serca, ratując życie wielu chorym. Był działaczem opozycji: współpracował z Komitetem Obrony Robotników (KOR) i „Solidarnością”. Podczas stanu wojennego był internowany. Po upadku komunizmu w Polsce został w 1998 r. odznaczony Orderem Orła Białego. 10 lat później prezydent Francji Nicolas Sarkozy przyznał mu Order Komandora Legii Honorowej. W książce „Zdążyć przed Panem Bogiem” opowiedział Hannie Krall, że co roku, 19go kwietnia otrzymywał od anonimowej osoby bukiet żółtych kwiatów, taki bukiet składał również w każą rocznicę wybuchu powstania pod pomnikiem Bohaterów Getta Warszawskiego, dlatego też żonkil stał się symbolem akcji upamiętniającej to wydarzenie. Marek Edelman zmarł 2 października 2009 r. W Warszawie.

Celina (Cywia) Lubetkin - urodziła się w 1914 r. w Byteniu na Polesiu. Jej ojciec był właścicielem małego sklepu spożywczego. Celina i piątka jej rodzeństwa (czterej bracia i siostra) uczęszczali do polskiej szkoły podstawowej. Uczyli się również hebrajskiego. Ojciec należał do religijnej partii Mizrachi, a Celina- do syjonistycznej organizacji młodzieżowej. W 1938 r. przyjechała do Warszawy, gdzie została koordynatorką kursów przygotowujących do emigracji do Palestyny. W sierpniu 1939 r. pojechała na Kongres Syjonistyczny do Genewy. We wrześniu 1939 r. przedarła się do Kowla, ale jej towarzysze odesłali ją z powrotem do Warszawy, gdzie miała organizować działalność partyjną na ziemiach okupowanych przez Niemców. W styczniu 1943 r. uczestniczyła w akcji styczniowej. Wspominała potem, że wtedy po raz pierwszy Żydzi z warszawskiego getta zabili niemieckich żołnierzy, zdobyli kilka karabinów i granatów, po raz pierwszy uwierzyli w swoją siłę. W postaniu w kwietniu 1943 r. Cywia walczyła bez broni na terenie tzw. getta centralnego. Była nieformalną komendantką młodych żydowskich żołnierzy. 10 maja wraz z grupą pozostałych bojowców wyszła z getta. Między majem 1943 r. a sierpniem 1944 r. ukrywała się razem z Antkiem Cukiermanem i Markiem Edelmanem pod różnymi warszawskimi adresami. W powstaniu warszawskim w 1944 r. Cywia uczestniczyła jako żołnierka Armii Ludowej. Po wojnie wraz z Antkiem Cukiermanem wyjechali do Izraela. Tam wzięli ślub i założyli kibuc im. Bojowników Gett, hebr. Lochamej ha-Getaot. W 1961 r. zeznawała w procesie Adolfa Eichmanna. Cywia zmarła w 1978 r. w Izraelu po ciężkiej chorobie. Jej wnuczka Roni Zuckerman jest pierwszą kobietą-pilotem bojowym w izraelskich siłach powietrznych.

Tosia Altman - urodziła się w Lipnie koło Włocławka w 1918 r. Ojciec Gustaw był jubilerem i zegarmistrzem, matka Anka zajmowałą się domem. W ich domu mówiło się po polsku. Rodzice popierali syjonizm, córkę wysłali do gimnazjum hebrajskiego. W wieku 11 lat Tosia zapisała się do syjonistycznej organizacji młodzieżowej ha-Szomer ha-Cair. W 1935 r. została wybrana jako delegatka z Polski na IV Światową Konwencję tego ruchu. W czasie wojny podróżowała jako łączniczka między gettami- odwiedzała z m.in. Białystok, Wilno, Będzin. Spotykała się z młodzieżą, informowała o sytuacji w innych gettach, wzywała do buntu. Tuż przed powstaniem kwietniowym mieszkała w Warszawie po polskiej stronie, zdobywając broń dla Żydowskiej Organizacji Bojowej. Przeszła do getta tuż przed wybuchem kwietniowych walk. Na początku maja Tosia znalazła się w bunkrze na Miłej 18. Wraz z garstką innych bojowców opuściła bunkier jedynym nieodkrytym przez Niemców wyjściem. 10 maja Tosia wraz z czterdziestką bojowców wyszła z getta kanałami dzięki pomocy Kazika Ratajzera. Po wyjściu z getta ukrywała się wraz z innymi bojowcami w lasach łomiankowskich koło Warszawy. Ranną przewieziono do fabryki materiałów celuloidowych na Pradze. Tam wybuchł pożar. Poparzona uciekła z płonącego budynku. Na ulicy zatrzymali ją polscy policjanci i przekazali Niemcom. Tosia zmarła w szpitalu, bo Niemcy zakazali udzielenia jej pomocy.

Symcha Ratajzer ps. Kazik - urodził się w 1924 r. wychował na warszawskim Czerniakowie. Rodzice mieli sklep-mydlarnię. Ojciec był chasydem. Pierwszym językiem Ratajzera był polski, w nim mówił lepiej niż po żydowsku. W wieku 12 lat wstąpił do syjonistycznej organizacji młodzieżowej ha-Noar ha-Cijoni (hebr. Młodzież Syjonistyczna). Po wybuchu wojny znalazł schronienie na wsi koło Radomia, gdzie przebywał do sierpnia 1942 r., pracując u chłopa. Po wielkiej akcji deportacyjnej wrócił do Warszawy, na Czerniaków. Dzięki znajomości języka polskiego, tzw. dobremu wyglądowi oraz kontaktom za murami getta został wyznaczony głównym łącznikiem Żydowskiej Organizacji Bojowej z polskim podziemiem. W chwili wybuchu powstania Symcha walczył w grupie bojowców znajdującej się na terenie szopu szczotkarzy. 20 kwietnia zdetonował minę przy bramie na Wałowej w momencie, gdy przechodziła przez nią kolumna SS, co na pewien czas powstrzymało napastników. 1 maja na polecenie Marka Edelmana Symcha wyszedł z getta, aby zorganizować pomoc dla powstańców. Wrócił noc po samobójstwie grupy Anielewicza w bunkrze przy Miłej 18. Getto było doszczętnie zbudzone. Wydawało się, że nikt nie przeżył. 10 maja Kazik wrócił do kanału, gdzie spotkał grupę błąkających się bojowców. Tą drogą wyprowadził z getta 40 osób. Pozostała część, w tym jego najbliżsi przyjaciele, zginęła w kanałach. Walczył w powstaniu warszawskim w jednym z oddziałów Armii Krajowej, m.in. przeprowadzał kanałami grupy powstańców ze Starówki na Żoliborz. W 1946 r. zamieszkał w Jerozolimie. Zmienił nazwisko na Rotem. Zmarł w grudniu 2018 r.

Powyższe treści zostały opracowane na podstawie materiałów edukacyjnych udostępnionych przez Muzeum Żydów Polskich Polin, stworzonych dzięki wsparciu udzielonemu z funduszy norweskich i EOG przez Islandię, Lichtenstein i Norwegię w roku 2016.

 

 

Logotyp Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Projekt "Śledztwo w bibliotece - wirtualny escape room" dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Tekst na czerwonym tle NOWOŚCI WYDAWNICZE

Odnośnik do strony www.facebook.com/Biblioteka.Praga.Poludnie/Odnośnik do strony www.youtube.com BibliotekiOdnośnik do profilu Biblioteki na portalu Instagram

GODZINY OTWARCIA

Od 1 września 2020 r. wydłużamy czas otwarcia naszych placówek bibliotecznych. Zapraszamy o następujących porach:
poniedziałek, środa, piątek 13.00-19.00
wtorek, czwartek 10.00-16.00.

Wyjątkiem są placówki biblioteczne przy ul. Abrahama 10 (Biblioteka dla Dzieci i Młodzieży nr 67 oraz Wypożyczalnia dla Dorosłych i Młodzieży nr 110), które będą działać w godzinach:
poniedziałek, wtorek, czwartek 14.00-19.00
środa, piątek 9.00-14.00

W soboty w godzinach 10.00-15.00 Wypożyczalnia Zbiorów Obcojęzycznych, Czytelnia Naukowa nr V oraz Dział Komputeryzacji i Edukacji Informatycznej przy ul. Meissnera 5 będą dostępne dla czytelników.

KOMUNIKATY

W dniach 14.09.2020 - 25.09.2020 Biblioteka dla Dzieci i Młodzieży nr 16 przy ul. Walewskiej 7a będzie nieczynna z powodu skontrum.
Przepraszamy za utrudnienia

Biuletyn Informacji Publicznej Biblioteki


link do strony Warszawskich Dni Seniora


 

link do strony z informacją o funkcjonowaniu Punktu Cyfrowego Wsparcia Seniora

Mężczyzna czytający gazetę
Wykaz prenumerowanej
prasy 2020 r. - czytaj


WOLONTARIAT​

link do podstrony z informacjami o wolontariacie w bibliotece

link do strony Ochotnicy warszawscy - miejski portal wolontariatu

link do podstrony Praskiego Koła Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich

link do strony Bibliotecznego Punktu Informacji Kulturalnej

link do strony Dzielnicowego Informatora Kulturalnego

link do strony Urzędu Dzielnicy na Pradze-Południe
link do podstrony Dyskusyjnego Klubu Książki



 

„Wolne Lektury” to internetowa biblioteka, prowadzona przez fundację „Nowoczesna Polska”. Projekt „Wolne Lektury” pozyskuje reprodukcje cyfrowe wykonane przez Bibliotekę Narodową, Bibliotekę Śląską i Bibliotekę Elbląską, odpowiednio przetwarza ich treść, a następnie udostępnia za darmo w sieci internetowej. W zbiorach tej biblioteki znajduje się ponad 2600 utworów, które trafiły do domeny publicznej i zostały przekazane w przyjaznych formatach, służących do odczytania w urządzeniach mobilnych oraz w internecie (m.in. pdf, mobi, epub, html). Są tam również dokumenty dźwiękowe, które można z powodzeniem odtwarzać w formie audiobooków.
Zapraszamy do korzystania.